Honingwijn – wat is het en hoe maak je het zelf?
Honingwijn is een vergiste drank waarbij honing het grootste deel van de vergistbare suikers levert. De drank wordt meestal mede genoemd en kan variëren van licht, droog en fris tot zoet, vol en sterk. Door de hoeveelheid honing, het gist en de smaakmakers te variëren, kun je veel verschillende soorten honingwijn maken.
Voor het maken van honingwijn door middel van thuisbrouwen heb je niet bijzonder veel ingrediënten nodig. Zorgvuldige hygiëne, geduld en de juiste apparatuur zijn echter wel belangrijk. In deze gids leggen we uit wat honingwijn is, hoe het smaakt en hoe je thuis ongeveer 5 liter maakt.
Wat is honingwijn?
Honingwijn is een alcoholische drank die wordt gemaakt door honing met water te mengen en het mengsel met behulp van gist te laten vergisten. Tijdens de vergisting zet het gist de suikers uit de honing om in alcohol en koolzuurgas.
De bekendste naam voor deze drank is mede. Het woord honingwijn wordt vaak gebruikt om de drank eenvoudig te omschrijven, hoewel het technisch gezien geen traditionele wijn van druiven is. Het productieproces vertoont echter verschillende overeenkomsten met wijn maken.
Honingwijn kan in veel verschillende stijlen worden gemaakt:
- Droge honingwijn: Een groot deel van de suiker is vergist, waardoor de drank minder zoet smaakt
- Halfzoete honingwijn: Heeft een duidelijke maar evenwichtige restzoetheid
- Zoete honingwijn: Heeft een vollere honingsmaak en meer resterende zoetheid
- Sterke honingwijn: Wordt gemaakt met meer honing en een gist dat een hoger alcoholpercentage aankan
- Honingwijn met smaak: Kan bijvoorbeeld fruit, bessen, specerijen, kruiden of eikenhout bevatten
Hoe smaakt honingwijn?
De smaak is afhankelijk van de gebruikte honing, de hoeveelheid honing in het recept, het toegevoegde gist en de duur van de rijping. Een voltooide honingwijn hoeft niet zoet te zijn. Als het gist bijna alle suiker omzet, kan het resultaat behoorlijk droog worden.
De honingsoort heeft veel invloed op het eindresultaat. Een lichte en milde honing geeft meestal een lichter karakter, terwijl een donkere of aromatische honing een krachtigere en complexere honingwijn kan opleveren.
Veelvoorkomende smaaktonen zijn:
- Bloemige honing
- Gedroogd fruit en rozijnen
- Karamel en vanille
- Kruiden en specerijen
- Frisse of wijnachtige zuren
- Eikenhout en zachte tannines na het rijpen
Een jonge honingwijn kan sterk naar alcohol smaken of onevenwichtig overkomen. Door de drank langer te laten rijpen, worden de smaken meestal zachter en harmonieuzer.
Welke honing is geschikt voor honingwijn?
De honing is de belangrijkste smaakmaker in het recept. Kies bij voorkeur een honing die je op zichzelf al lekker vindt. Gewone Nederlandse bloemenhoning is een goede keuze voor wie voor het eerst honingwijn maakt.
Lichte bloemenhoning
Geeft doorgaans een lichte en relatief milde honingwijn. Dit is een goede keuze voor beginners en voor recepten die met fruit of bessen worden gearomatiseerd.
Donkere en smaakvolle honing
Kan een vollere drank opleveren met tonen van karamel, mout en gedroogd fruit. De uitgesproken smaak past vaak goed bij sterkere honingwijnen.
Honing van één specifieke bloemsoort
Honing van bijvoorbeeld linde, heide of koolzaad kan de drank een duidelijk eigen karakter geven. De smaak kan per oogst en producent verschillen.
Benodigdheden voor zelfgemaakte honingwijn
Je hebt geen geavanceerde brouwinstallatie nodig om te beginnen. Voor een hoeveelheid van ongeveer 5 liter zijn de volgende benodigdheden geschikt:
- Gistingsvat met ruimte voor minstens 5 liter en voldoende vrije ruimte boven de vloeistof
- Waterslot met een passende rubberen stop of deksel
- Hydrometer en maatcilinder
- Thermometer
- Geddesinfecteerde roerspaan
- Hevel of afvulslang
- Een tweede schoon gistingsvat voor het overhevelen
- Flessen met geschikte afsluitingen
- Reinigings- en desinfectiemiddel
Een complete starterset voor mede is een eenvoudige keuze als je nog niet over de benodigde apparatuur beschikt.
Recept voor honingwijn – ongeveer 5 liter
Met dit recept maak je ongeveer 5 liter honingwijn. De hoeveelheid honing kan worden aangepast aan de gewenste sterkte en zoetheid en aan het gist dat je gebruikt.
Ingrediënten
- 1,5–2,2 kg honing – ongeveer 1,7 kg is een geschikt uitgangspunt
- 1–1,5 gram gist – ongeveer een kwart van een klein zakje gist
- Enzymen: Ongeveer een kwart van de verpakking of 1–2 ml als het product vloeibaar is
- Gistvoeding: Volgens de doseringsaanwijzing van het product voor 5 liter
- Ongeveer 200 gram rozijnen
- Water of appelsap, zodat het totale volume ongeveer 5 liter bedraagt
- Optionele smaakmakers: Bijvoorbeeld bessen, sap, hop of eikenhoutsnippers
Zelf honingwijn maken: stap voor stap
Stap 1: Reinig en desinfecteer de benodigdheden
Reinig eerst alle apparatuur en desinfecteer vervolgens alles wat met de drank in aanraking komt. Dit geldt onder andere voor het gistingsvat, deksel, waterslot, thermometer, hydrometer en roerspaan.
Als je VWP gebruikt, volg je de doseringsaanwijzing op de verpakking en spoel je de benodigdheden daarna grondig af. Voor de laatste spoeling kun je bij voorkeur gekookt en afgekoeld water gebruiken.
Stap 2: Meng water of sap met honing
Verwarm ongeveer 1 liter water of appelsap. Haal de pan van de warmtebron en laat de vloeistof afkoelen tot maximaal 38 °C voordat je de honing erdoor roert. Blijf roeren totdat de honing volledig is opgelost.
Als je de honing kookt, kunnen enkele van de subtiele aroma’s verloren gaan. Een temperatuur van maximaal 38 °C helpt om meer van het natuurlijke honingkarakter te behouden.
Stap 3: Bereid de rozijnen voor
Leg de rozijnen in kokend water. Giet vervolgens de rozijnen en de vloeistof in het gereinigde en gedesinfecteerde gistingsvat.
Stap 4: Vul aan tot 5 liter
Giet het honingmengsel in het gistingsvat. Vul aan met koud water tot het totale volume ongeveer 5 liter bedraagt. Laat boven in het vat voldoende ruimte vrij, zodat het schuim van de actieve vergisting niet in het waterslot terechtkomt.
Stap 5: Voeg de enzymen toe
Controleer of de temperatuur rond de 38 °C ligt of overeenkomt met de temperatuur die op de verpakking van het enzym staat vermeld. Voeg de enzymen toe en laat ze ongeveer 30 minuten inwerken.
Stap 6: Meet de beginwaarde
Wanneer de vloeistof goed is gemengd, kun je met een hydrometer een monster meten. Noteer de waarde als het begin-SG, ook wel OG genoemd. Hiermee kun je de vergisting volgen en later het geschatte alcoholpercentage berekenen.
Stap 7: Voeg gistvoeding en gist toe
Laat het mengsel afkoelen tot 20–25 °C of tot het temperatuurbereik dat voor het gist staat aangegeven. Voeg de gistvoeding toe en strooi het gist over het oppervlak van de vloeistof. Volg de aanwijzingen van de fabrikant als het gist voor gebruik moet worden gerehydrateerd.
Stap 8: Laat de honingwijn vergisten
Plaats het deksel en een halfgevuld waterslot. Zet het vat op een donkere plaats met een zo constant mogelijke temperatuur. Het recept gaat uit van een eerste vergistingsperiode van ongeveer drie maanden. De werkelijke tijd kan echter variëren afhankelijk van het gist, de temperatuur en de hoeveelheid honing.
Beoordeel de vergisting niet alleen aan de hand van de belletjes in het waterslot. Meet in plaats daarvan met een hydrometer. De vergisting kan als voltooid worden beschouwd wanneer de waarde bij minstens twee metingen met enkele dagen ertussen gelijk blijft.
Stap 9: Hevel de honingwijn over
Wanneer de actieve vergisting is voltooid, hevel je de drank voorzichtig over naar een nieuw, gedesinfecteerd vat. Probeer het gistbezinksel in het eerste vat achter te laten en voorkom spatten, omdat zuurstof de smaak en houdbaarheid kan beïnvloeden.
Laat de honingwijn in het nieuwe vat helder worden en rijpen. Het recept adviseert hiervoor een periode van ongeveer zes maanden.
Stap 10: Vul de flessen en laat de drank rijpen
Wanneer de honingwijn helder en stabiel is en niet meer vergist, kan de drank in schone en gedesinfecteerde flessen worden gevuld. Sluit de flessen af en bewaar ze op een donkere en koele plaats.
Het recept adviseert om de honingwijn vóór de eerste proeverij minstens zes maanden op fles te laten rijpen. Een sterkere honingwijn kan zich gedurende een aanzienlijk langere periode blijven ontwikkelen.
Hoe sterk wordt zelfgemaakte honingwijn?
Het alcoholpercentage is vooral afhankelijk van de hoeveelheid honing, de alcoholtolerantie van het gist en de mate waarin de drank uitgist. Meer honing maakt een hoger alcoholpercentage mogelijk, maar alleen als het gist de suikers in het geconcentreerde mengsel kan vergisten.
De betrouwbaarste manier om het alcoholpercentage te schatten, is door de dichtheid vóór en na de vergisting met een hydrometer te meten.
Een veelgebruikte benaderingsformule is:
Alcoholpercentage ≈ (OG − FG) × 131,25
Als de beginwaarde 1,100 en de eindwaarde 1,020 bedraagt, is het geschatte alcoholpercentage ongeveer 10,5%. De formule geeft een schatting en vervangt geen laboratoriummeting.
Zo kun je honingwijn op smaak brengen
Honingwijn kan op veel verschillende manieren op smaak worden gebracht. Begin bij voorkeur met kleine hoeveelheden en noteer welke ingrediënten je toevoegt. Zo kun je een volgend recept gemakkelijker aanpassen.
Fruit en bessen
Frambozen, blauwe bessen, kersen, zwarte bessen en appels kunnen smaak, kleur en zuren toevoegen. Het fruit kan tijdens de eerste vergisting of na het overhevelen worden toegevoegd, afhankelijk van het gewenste resultaat.
Specerijen en kruiden
Kaneel, gember, jeneverbessen en verschillende kruiden kunnen de honingwijn een kruidiger karakter geven. De smaken kunnen snel intens worden, dus gebruik kleine hoeveelheden.
Hop
Een kleine hoeveelheid hop kan bitterheid en aroma toevoegen die de zoetheid van de honing in balans brengen.
Eikenhoutsnippers
Eikenhoutsnippers kunnen tonen van vanille, hout en specerijen geven. Volg de aanbevolen dosering van het product en proef de drank tijdens het rijpen regelmatig.
Hoe maak je zoete of droge honingwijn?
Niet alleen de hoeveelheid honing bepaalt hoe zoet de drank wordt. Als het gist alle beschikbare suikers kan vergisten, kan zelfs een mengsel met veel honing relatief droog worden.
Het resultaat wordt onder andere beïnvloed door:
- De verhouding tussen honing en water
- De alcoholtolerantie van het gebruikte gist
- Het vermogen van het gist om de suikers volledig te vergisten
- De temperatuur en beschikbaarheid van gistvoeding
- Of de drank na een voltooide en gestabiliseerde vergisting wordt bijgezoet
Als je de honingwijn wilt bijzoeten, moet de vergisting eerst volledig zijn voltooid en moet de drank op de juiste manier worden gestabiliseerd. Anders kan de toegevoegde honing een nieuwe vergisting veroorzaken en voor overdruk in de flessen zorgen.
Veelgemaakte fouten bij het maken van honingwijn
Onvoldoende reinigen en desinfecteren
Honingwijn heeft vaak een lange vergistings- en rijpingsperiode. Een goede hygiëne is daarom extra belangrijk om infecties en ongewenste smaken te voorkomen.
Te veel honing aan het begin
Een mengsel met een zeer hoog suikergehalte kan het gist moeilijk op gang laten komen. Pas de hoeveelheid honing aan het recept en het gebruikte gist aan.
Te weinig gistvoeding
Honing bevat veel suiker, maar relatief weinig van de voedingsstoffen die het gist nodig heeft. De juiste hoeveelheid gistvoeding draagt bij aan een gelijkmatigere vergisting.
Een verkeerde vergistingstemperatuur
Een te hoge temperatuur kan sterke bijsmaken veroorzaken. Bij een te lage temperatuur kan de vergisting langzaam verlopen of volledig stoppen. Volg altijd het aanbevolen temperatuurbereik van het gebruikte gist.
Afvullen volgens de kalender
De vergisting is niet automatisch na een bepaald aantal weken of maanden voltooid. Controleer voor het afvullen altijd of de hydrometerwaarde stabiel is gebleven.
Te vroeg proeven
Jonge en sterke honingwijnen kunnen scherp smaken. Door de drank te laten rijpen, krijgen de alcohol en honingsmaken de tijd om zich met elkaar te verbinden.
FAQ – veelgestelde vragen over honingwijn
Is honingwijn hetzelfde als mede?
Ja. Honingwijn en mede zijn twee benamingen voor een vergiste drank waarbij honing de belangrijkste bron van vergistbare suikers is.
Is honingwijn altijd zoet?
Nee. Honingwijn kan droog, halfzoet of zoet zijn, afhankelijk van het recept, het gist en de hoeveelheid suiker die na de vergisting achterblijft.
Hoelang duurt het om honingwijn te maken?
De vergisting kan enkele weken of maanden duren. Het recept in deze gids gaat uit van ongeveer drie maanden voor de eerste vergisting, circa zes maanden voor het klaren en rijpen en minstens zes maanden rijping op fles.
Hoeveel honing heb je nodig voor 5 liter honingwijn?
Voor dit recept wordt 1,5–2,2 kg honing gebruikt. Ongeveer 1,7 kg is een goed uitgangspunt. Grotere hoeveelheden moeten worden gecombineerd met een geschikt gist met een hogere alcoholtolerantie.
Welk gist gebruik je voor honingwijn?
Voor honingwijn kunnen wijngist, speciaal medegist en bepaalde sterkewijngisten worden gebruikt. Kies het gist op basis van de gewenste smaak, zoetheid en het alcoholpercentage en volg altijd de aanwijzingen van de fabrikant.
Waarom is gistvoeding nodig?
Honing bevat niet voldoende van alle voedingsstoffen die gist nodig heeft. Gistvoeding helpt het gist daarom gelijkmatiger te werken en vermindert de kans op een langzame of vastgelopen vergisting.
Hoe weet ik of de honingwijn is uitgegist?
Meet met een hydrometer. Wanneer de waarde bij minstens twee metingen met enkele dagen ertussen onveranderd blijft, is de vergisting doorgaans voltooid. De belletjes in het waterslot vormen op zichzelf geen betrouwbare meetmethode.
Kun je honingwijn op smaak brengen?
Ja. Veelgebruikte smaakmakers zijn fruit, bessen, specerijen, kruiden, hop en eikenhoutsnippers. Begin met kleine hoeveelheden, omdat de smaak zich tijdens het rijpen verder kan ontwikkelen.
Samenvatting
Honingwijn, ook wel mede genoemd, is een vergiste drank die voornamelijk van honing en water wordt gemaakt. Met het juiste gist, gistvoeding en de juiste apparatuur kun je eenvoudig thuis met je eigen honingwijn beginnen.
Het belangrijkste is om hygiënisch te werken, de temperatuur te controleren, de vergisting met een hydrometer te volgen en de drank voldoende tijd te geven. Een langzame rijping kan een jonge en krachtige honingwijn veranderen in een zachte en smaakvolle drank.
Bekijk onze starterset voor mede en begin met het maken van je eigen honingwijn.
Waarom bestellen bij Brouwkelder?
Snelle levering. Bestel vóór het dagelijkse bestelmoment voor een snelle verwerking.
Startersets voor mede. Begin met een complete starterset voor honingwijn en mede.
Apparatuur voor het volledige proces. Bij ons vind je onder andere gistingsvaten, meetapparatuur en producten voor reiniging en desinfectie.
Ervaren klantenservice. Wij helpen zowel beginners als ervaren thuisbrouwers.
Ruim assortiment. Alles voor bierbrouwen, wijn maken, cider en mede op één plek.